Trader Mind from Traders Magazine

There is more upside potential in USDJPY
January 12, 2015
Daily analysis on Gold and the Dollar index.
January 13, 2015

Εναγκαλισμός συναισθημάτων – Μέρος 1

 

«Συναισθήματα! Πόσες φορές δεν έχουν ακούσει οι επενδυτές ότι τα συναισθήματα είναι κακός σύμβουλος, εμπόδιο στις εκτελέσεις συναλλαγών κι ότι οι πετυχημένοι επενδυτές είναι πιο ψυχροί. Ωστόσο, ο Στιβ μάς εξηγεί πώς τα συναισθήματα είναι απαραίτητα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και πώς διατηρούν το μυαλό μας επικεντρωμένο σε κρίσιμες πληροφορίες. Οι συναισθηματικοί παραγόντες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων μπορούν να εξυπηρετούν ένα σκοπό. Με τον κλασικό τρόπο του, ο Στιβ Γουόρντ βασίζει την καθοδήγησή του σε καθαρή έρευνα της επιστήμης της νευρολογίας και σε επιστημονικές εξηγήσεις». (Linda Raschke, Πρόεδρος LBR Group Inc, CTA, TraderMind, Νοεμβρίου 2014)

 

» Μπορείτε να με βοηθήσετε να εκτελώ συναλλαγές απαλλαγμένες από το συναίσθημα;

Δουλεύουμε με πολλούς επενδυτές προσφέροντας μαθήματα κατ’ιδίαν κι εργαστήρια, και ένα επαναλαμβανόμενο αίτημα που δεχόμαστε είναι «Μπορείτε να με βοηθήσετε να εκτελώ συναλλαγές απαλλαγμένες από το συναίσθημα;» Σε ένα πρόσφατο διαδικτυακό σεμινάριο, το 79% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι θα ήθελε να είναι σε θέση να εκτελεί συναλλαγές απαλλαγμένες από το συναίσθημα.

Ισχύει το ίδιο και για εσάς; Θα θέλατε κι εσείς να εκτελείτε συναλλαγές απαλλαγμένες από το συναίσθημα;

Κανένας επενδυτής δεν κέρδισε ή έχασε χρήματα αποκλειστικά με βάση το συναίσθημα  – απαιτείται δράση για να τραβηχτεί η σκανδάλη. Το έντονο συναίσθημα και η ανάληψη δράσης είναι διαφορετικές εκδηλώσεις και είναι δυνατόν να αισθανόμαστε με τον έναν τρόπο και να ενεργούμε διαφορετικά. Μπορεί να αισθάνεστε κουρασμένοι αλλά να σηκώνεστε από το κρεβάτι. Μπορεί να πεινάτε αλλά να μην τρώτε τίποτα. Μπορεί να έχετε μια αίσθηση φόβου και όμως να εισέρχεστε στην αγορά, ή ένα αίσθημα άγχους εντός της αγοράς αλλά να εμμένετε σε μια συναλλαγή. Τα συναισθήματα μας διεγείρουν να προβούμε σε δράση, αλλά δεν είμαστε υποχρεωμένοι να την πραγματοποιήσουμε. Είναι δυνατόν, μέσω εξάσκησης, μέσω της ανάπτυξης συναισθηματικής συνείδησης και εκμάθησης του πώς να ρυθμίζουμε τα πιο έντονα συναισθήματα, σε συνδυασμό με κάποια δέσμευση στη στρατηγική μας, να έχουμε μια έντονη διάθεση και να μην υποκύπτουμε σε αυτήν.

gr_tr01_basics_ward.indd

 

Η νευρολογία των συναισθημάτων

Τα τελευταία χρόνια, νευρολογικές έρευνες οδήγησαν σε νέα δεδομένα σχετικά με το ρόλο των συναισθημάτων στις λήψεις αποφάσεων και αυτά τα δεδομένα έχουν επιπτώσεις σε εσάς ως επενδυτές.

Τα συναισθήματα έχουν αναπτυχθεί για να μπορεί ο νους να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον, διατηρούν το μυαλό επικεντρωμένο σε κρίσιμες πληροφορίες και μας επιτρέπουν να αναλαμβάνουμε δράση με βάση αυτές τις πληροφορίες, να αποκτούμε αυτό που επθυμούμε και να αποφεύγουμε ότι φοβόμαστε. Κατά τη λήψη αποφάσεων χρειαζόμαστε ένα συναισθηματικό παράγοντα για να εκτιμήσει τα πιθανά αποτελέσματα της απόφασης. Οι περισσότερες αποφάσεις που παίρνουμε στη ζωή μας δεν μπορούν να βασίζονται εξ ολοκλήρου στην λογική καθώς οι πληροφορίες που διαθέτουμε είναι συνήθως ελλιπείς ή ασαφείς, και αυτό σίγουρα ισχύει για τις αγορές. Ο Τζορτζ Σόρος έχει δηλώσει ότι για τις επενδύσεις του στηρίχθηκε πολύ στα συναισθήματά του λόγω της ανεπάρκειας γνώσεων στις αγορές.

Το διάγραμμα 1 δείχνει πώς ο εγκέφαλος επεξεργάζεται δεδομένα και τα συναισθήματα δεν αποτελούν απλά βασικό μέρος της διαδικασίας αλλά αποτελούν το πρώτο και σημαντικότερο μέρος της. Αισθάνεστε προτού σκεφτείτε. Τα συναισθήματα σας βοηθούν να αποκρυπτογραφήσετε αν κάτι σας εκθέτει σε κίνδυνο που θα πρέπει να διαχειριστείτε (φόβος) ή σε μια ευκαιρία που μπορείτε να εκμεταλευτείτε (ενθουσιασμός) – και αυτό είναι πολύ χρήσιμο στις εκτελέσεις συναλλαγών. Η γνώση που διαβιβάζεται μέσω συναισθημάτων, ρητά ή σιωπηρά, σας επιτρέπει να λαμβάνετε γρήγορες και αποτελεσματικές αποφάσεις.

 gr_tr01_basics_ward.indd

Νέα συναισθήματα και

παράδειγμα εκτέλεσης συναλλαγών

Από τη σχετική νευρολογική έρευνα προκύπτουν τρεις βασικές κατευθυντήριες αρχές που πιστεύουμε ότι είναι σημαντικό να τις κατανοήσετε και να ενεργήσετε με βάση αυτές, προκειμένου να ενισχύσουν τη λήψη αποφάσεων και τις επιδόσεις σας:

 

1.    Τα συναισθήματα είναι απαραίτητα κατά την διαδικασία λήψης αποφάσεων

2.    Τα συναισθήματα αποτελούν δεδομένα – παρέχουν μηνύματα σχετικά με την εμπειρία σας

3.    Τα συναισθήματα δεν μπορούν να ελεγχθούν – αλλά μπορούν να ρυθμιστούν/χειραγωγηθούν

Επειδή το συναίσθημα αποτελεί βασική και, στην πραγματικότητα, χρήσιμη συνιστώσα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, ο στόχος σας κατά τις εκτελέσεις συναλλαγών δεν πρέπει να είναι ο αποκλεισμός των συναισθημάτων, ακόμη κι αν αυτό ήταν εφικτό, καθώς κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα των αποφάσεών σας. Αντ’ αυτού, ως στόχο σάς προτείνουμε  να δουλέψετε πάνω στα συναισθήματά σας, να έρθετε σε αρμονία μαζί τους, να βελτιώσετε την ικανότητά σας για συντονισμό και βελτίωση των διαδικασιών σκέψης και συναίσθησης ώστε να ενισχύσετε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. (2).

 gr_tr01_basics_ward.indd

Συναισθηματική συνείδηση

Το πρώτο βήμα για να μπορέσετε να δουλέψετε πάνω στα συναισθήματά σας και να τα διαχειρίζεστε πιο αποτελεσματικά είναι να αναπτύξετε εντονότερη συνείδηση αυτών, ώστε να αρχίσετε να τα παρατηρείτε. Έρευνα με επενδυτές υποδεικνύει ότι η προσοχή στα συναισθήματα κατά τις εκτελέσεις συναλλαγών θα έπρεπε να δοθεί στην ανάπτυξη μεγαλύτερης αυτογνωσίας των συναισθηματικών καταστάσεων κι όχι η εξάλειψή τους (3). Σύμφωνα με το Δρ Τράβις Μπράντμπερι, μόνο το 36% των ατόμων που μελέτησε στην έρευνά του σχετικά με την αυτογνωσία, ήταν σε θέση να προσδιορίσει με ακρίβεια τα συναισθήματά του τη στιγμή της γέννησής τους – αυτοί είχαν καλή επίγνωση των συναισθημάτων τους. Για τα υπόλοιπα δύο τρίτα των ατόμων, αυτή η έλλειψη συναισθηματικής συνείδησης, δηλαδή, το γεγονός ότι δε μπορούν να αναγνωρίσουν με ακρίβεια τα συναισθήματά τους σε πραγματικό χρόνο, σημαίνει ότι είναι πολύ πιο πιθανό να καθοδηγούνται και να ελέγχονται από αυτά (4).

Τι συμβαίνει με εσάς? Ποια είναι η συναισθηματική συνείδησή σας;

Ένα απλό πρώτο βήμα προς την ανάπτυξη της συναισθηματικής συνείδησής σας θα ήταν να αρχίσετε τις «δοκιμές», ανά διαστήματα, κατά τη διάρκεια της ημέρας.

gr_tr01_basics_ward.indd

 

Τα συναισθήματα μπορούν να ειδωθούν με τέσσερις συνιστώσες, όπως φαίνεται στο διάγραμμα 2 (5). Γίνεται ένα παιχνίδι μεταξύ των σκέψεων, των αισθημάτων, των παρορμήσεων και των σωματικών αισθήσεων που, όπως προτείνει, δημιουργούν τη συναισθηματική εμπειρία. Ένας τρόπος ανάπτυξης της συναισθηματικής συνείδησής σας είναι να αρχίσετε περιοδικά να παρατηρείτε, να δίνετε προσοχή στα στοιχεία της συναισθηματικής εμπειρία σας, να αναρωτιέστε:

 

•      Ποιες σκέψεις παρατηρώ;

•      Ποια αισθήματα είναι παρόντα;

•      Ποιες παρορμήσεις αντιλαμβάνομαι;

•      Ποιες σωματικές αισθήσεις νιώθω;

Μπορείτε επίσης να αναπτύξετε τη συνειδησή σας με βάση τα συναισθήματα ως ιδέα δεδομένων με μια πολύ απλή διαδικασία τριών βημάτων:

 

1.    Τι αισθάνομαι αυτή τη στιγμή;

2.    Ποιο είναι το μήνυμα/δεδομένο πίσω από το συναίσθημα;

3.    Ποια αποτελεσματική δράση πρέπει να αναλάβω;

 

gr_tr01_basics_ward.indd

Ένας άλλος τρόπος για την ανάπτυξη της συναισθηματικής συνείδησής σας θα μπορούσε να είναι η καταγραφή των συναισθημάτων που παρατηρείτε καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Εναλλακτικά, μπορείτε απλά να αρχίσετε να παρατηρείτε τα συναισθήματά σας στιγμιαία και να τα ονομάζετε καθώς τα βιώνετε, μια διαδικασία που είναι γνωστή ως σήμανση επιρροών, και όπως θα δείτε στο 2ο μέρος αυτής της σειράς αποτελεί μια πολύ αποτελεσματική στρατηγική ρύθμισης των συναισθημάτων.

Αν θέλετε να αποκτήσετε βαθύτερη επίγνωση των συναισθημάτων σας, ένας εξαιρετικός τρόπος είναι η εξάσκηση μέσω «σωματικής σάρωσης». Αυτή η πρακτική έχει πολλαπλά οφέλη για τους επενδυτές. Πρώτον, η εξάσκηση από μόνη της δημιουργεί για σας τις μεταγνωστικές, ευαισθητοποίησης και προσοχής, δυνατότητες για να είστε σε θέση να ρυθμίζετε τα συναισθήματά σας πιο αποτελεσματικά. Δεύτερον, μέσω της επανάληψης της πρακτικής αναπτύσσετε αλλαγές στη λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου – για παράδειγμα, στην αμυγδαλή σας (το συναισθηματικό ραντάρ) – που έχουν αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίον διαχειρίζεστε τα συναισθήματα, μετριάζοντας τις αντιδράσεις σε αυτά. Τρίτον, επικεντρώνοντας αυτήν την πρακτική στο σώμα, αναπτύσσετε την «εσωδεκτική» σας ικανότητα, την ικανότητα του μυαλού σας να αναγνωρίζει τα εσωτερικά σήματα του σώματος. Ένα υψηλό επίπεδο της εσωδεκτικής ικανότητας έχει συνδεθεί με τη δυνατότητα ρύθμισης των συναισθημάτων – πρώτα συνειδητοποίηση και μετά ρύθμιση.

Η ανάπτυξη της συναισθηματικής συνείδησης είναι το πρώτο βήμα προς τον εναγκαλισμό των συναισθημάτων, αποτελεί επίσης προϋπόθεση για να μπορείτε να τα ρυθμίζετε – το οποίο γίνεται σημαντικό καθώς τα συναισθήματα βαίνουν προς τα άκρα – αν και, στην πραγματικότητα, η συναισθηματική συνείδηση δρα από μόνη της ως ρυθμιστής και σας βοηθάει να περιορίζετε τις επιπτώσεις των πιο ακραίων και έντονων συναισθημάτων στις αποφάσεις σας κατά τις εκτελέσεις συναλλαγών και περιορίζει τον αριθμό των λανθασμένων συναλλαγών που εκτελείτε.

 

Συναισθηματική συνείδηση

και προδιάθεση της αγοράς

Η ανάπτυξη της δικής σας συναισθηματικής συνείδησης μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να αποκτήσετε καθαρότερη συνείδηση των προδιαθέσεων και της ψυχολογίας της αγοράς. «Προσπαθούμε απλά να φοβόμαστε όταν οι άλλοι είναι άπληστοι και να είμαστε άπληστοι, όταν οι άλλοι φοβούνται», αναφέρει ο Γουόρεν Μπάφετ και ο Μαρκ Κουκ, σε συνέντευξή του στο «Stock Market Wizards», αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίον χρησιμοποιεί το φόβο του για να δει πότε πρέπει να αγοράσει.

Διαπιστώνει ότι αν ο ίδιος αισθάνεται φόβο, το ίδιο πρέπει να συμβαίνει με το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς. Εάν βρίσκεστε σε αρμονία με τα δικά σας συναισθήματα μπορείτε να βρεθείτε σε αρμονία και με την αγορά και να αποκτήσετε ένα πλεονέκτημα.

Alexandros Yfantis
Alexandros Yfantis
Fascinated by financial markets, studied International Securities Investment and Banking in the UK, works as a Portfolio Manager in Greece and runs a technical analysis website. Enjoys travelling and spending time with his family and preparing for the black belt in Korean Karate.